Tytuł stolicy kultury co roku uzyskują dwa miasta wspólnoty europejskiej. W polskim konkursie brało udział 11 kandydatów: Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Lublin, Łódź, Poznań, Szczecin, Toruń, Warszawa i Wrocław. Do drugiego etapu zakwalifikowały się: Wrocław, Lublin, Gdańsk, Katowice i Warszawa. Spekulacji i przewidywań co do wygranej było wiele, ale zwycięzca jest jeden.

Źródła konkursu

Pomysł integracji Europejczyków poprzez współzawodnictwo miast zapoczątkowała grecka minister kultury Melina Mercouri w 1985 roku. Idea ta bardzo się spodobała i szybko przyjęła. Pierwszym Europejskim Miastem Kultury były Ateny. W 1999 roku nazwę zmieniono na Europejską Stolicę Kultury. Do tej pory tylko jedno polskie miasto zasłużyło na zaszczytny tytuł, był to Kraków w 2000 roku.

Warunki

Miasta kandydackie miały za zadanie przekonać jurorów, że to właśnie one zasługują na tytuł ESK 2016. Wśród wielu aspektów znajdowały się m.in.: współpraca międzynarodowa, akcentowanie wartości europejskich oraz prowadzenie działań kulturalnych promujących miasto i region. Kluczowym elementem były dokumenty aplikacyjne przygotowane przez uczestników, którzy opisywali tam swoją historię, kulturę, wydarzenia, które miały miejsce w mieście, i te zaplanowane na 2016 rok. Co więcej, miasta przygotowały wiele atrakcji dla komisji, która w każdym z nich spędziła jeden dzień, bacznie obserwując zabytki, kulturę i rozmawiając z ich mieszkańcami.

Jaka jest nagroda?

Wrocław otrzyma od Unii Europejskiej 1,5 miliona euro na kulturę, która będzie reprezentowała Polaków na kontynencie. Tytuł ESK jest nagrodą dla tych, którzy ciężko pracowali nad wizerunkiem miasta i organizacją licznych imprez. Dzięki temu zwycięzca otrzyma szansę zyskania prestiżu na skalę międzynarodową wraz ze współtowarzyszącym mu miastem hiszpańskim.

Atuty Wrocławia

Wrocław podkreślał swe zalety przede wszystkim jako miasta spotkań. Przygotowania  rozpoczął półtora roku temu. W pierwszej części konkursu jurorom spodobał się pomysł zawarty w aplikacji „Odzyskiwanie piękna”, za pomocą której pokazano chęć zmiany zaniedbanych i zapomnianych miejsc dla dobra mieszkańców. W ten sposób Wrocław, który jest uznawany za jedno z bogatszych miast w kraju, udowodnił, że pragnie inwestować nie tylko w infrastrukturę, taką jak budowa Narodowego Forum Muzyki czy Muzeum Sztuki Współczesnej, ale w kulturę i potencjał ludzki. Mimo to Komisja Selekcyjna zarzuciła Wrocławiowi brak poparcia społecznego. Dlatego w drugiej aplikacji miasto zawarło 150 pomysłów z 600, które nadesłali mieszkańcy i organizacje pozarządowe. Jak się okazało, zostały one przyjęte z niezwykle pozytywnym skutkiem.

Zwycięskie miasto na przygotowania i obchody ESK planuje przeznaczyć 314 mln zł. Już teraz jego budżet na kulturę wynosi ok. 150–200 mln zł.

Co z innymi?

Konkurs oznacza współzawodnictwo, wygraną, ale niestety również przegranych. Jak się okazuje, pozostałe miasta postanowiły zagospodarować wysiłek zainwestowany w przygotowania do konkursu. Dla przykładu na Facebooku zapoczątkowano akcję na rzecz Alternatywnej Europejskiej Stolicy Kultury Lublin/Katowice. Taka postawa jest określana jako chęć zmniejszenia splendoru Wrocławia. Wydaje się jednak, że miasta te chcą po prostu pójść za radą samej komisji konkursowej, która wielokrotnie podkreślała, aby nie poprzestać na 21 czerwca. Taka akcja ma na celu wykorzystanie potencjału mieszkańców zaktywizowanych przed wynikami ESK 2016, aby finanse przeznaczone do tej pory na kulturę się nie zmarnowały. Prezydent Lublina Krzysztof Żuk zapowiedział realizację zaplanowanych wcześniej wydarzeń, takich jak Europejski Festiwal Sztuki Szachów czy podróż artystów trupy teatralnej Sztukmistrza z Lublina.

Zwyciężył Wrocław – miasto, które z pewnością będzie nas godnie reprezentowało w Europie. Nie możemy jednak zapominać o pozostałych uczestnikach konkursu, którzy dostarczyli nam świadectwa, że w Polsce znajdziemy wiele miast bogatych w kulturę. Te ośrodki, realizując własne strategie kulturalne, udowodnią, że nie chodziło tylko o konkurs.

Gratulujemy i trzymamy kciuki za Wrocław w 2016 roku!