Oskarżana o nieczystość, głupotę i krnąbrność, broni się w dzisiejszych badaniach naukowców, którzy inteligencję tych zwierząt porównują do inteligencji trzyletniego dziecka i stawiają wyżej niż rezolutność naszych domowych czworonogów, psów. Świnia gospodarska pochodzi od dzika, którego około siedem tysięcy lat temu udomowiono w Azji. Zwierzę to stało się wyjątkowo nośnym symbolem i występuje niemal we wszystkich mitologiach ludów, przez które jest znany.

Dzika Świnia

W mitologii nordyckiej ofiary z dzika składano bogowi płodności, Freyrowi, a potężny odyniec towarzyszył mu na wielu przedstawieniach. U ludów celtyckich symbolizował druidów, w Babilonii był posłańcem bogów, w mitologii greckiej wcielał się w niego miedzy innymi Apollo, zaś w Hinduizmie – Wisznu. Silny, dziki, niebezpieczny i jurny, posiadał budzące grozę kły, które pobudzały wyobraźnię dawnych plemion. Były one narzędziem śmierci, pełniły jednak także rolę zapładniającą. Porównywano je do fallusów, zaś rycie nimi w ziemi do orania pola. Płodność dzika, oprócz pozytywnego aspektu, miała także swoje ciemne oblicze. Utożsamiany ze słońcem, był także kojarzony z zimą i ciemnością. Rytualna ofiara z dzika, przelanie jego krwi, miało sprowadzić płodność i urodzaj. Praktykowano ją także w święta związane z przesileniem zimowym. W pradawnej Europie w święto Jul, które zostało zastąpione współczesnym Bożym Narodzeniem, ubijano rytualnie knura. Do dziś echa tego zwyczaju pobrzmiewają w anglojęzycznej kolędzie o głowie dzika. W Anglii przysmakiem była kiedyś pieczona głowa dzika z wiązką rozmarynu, współcześnie podaje się na stoły, bardziej udomowioną, świąteczną szynkę. Przesilenie zimowe to moment przełomowy w świadomości tradycyjnej. Rozpoczyna okres rozkwitu, płodności, odnowy. Śmierć dzika symbolizuje odrodzenie i przebudzenie.

Świnia Symboliczna

Także świnia gospodarska była zwierzęciem ofiarnym. Jej krwawa śmierć ułaskawiała bogów w Egipcie, Grecji i Rzymie. Jej kontrowersyjny sposób życia – kąpiele błotne i rozsmakowanie w odpadkach – utrwaliło wizerunek świni jako nieczystej, brudnej, leniwej i szkaradnej. W sztuce europejskiej symbolizowała grzech, brzydotę i głupotę. Płodność świni obarczyła ją piętnem rozpustnicy. Dzik, a także czarna świnia, symbolizują w chrześcijaństwie diabła. W Ewangelii według św. Mateusza, Jezus wygania złe duchy z dwójki opętanych ludzi w trzodę chlewną. W judaizmie świnia jest zwierzęciem nieczystym i nie można jej spożywać. U Słowian szamoczący się odyniec z pianą na kłach symbolizował rychłą wojnę. W kulturze, oprócz zwierzęcia obfitości, płodności, odrodzenia i oczyszczenia, pełniła rolę demona suszy, zimy i otchłani, zwiastowała wojnę i przelew krwi.

Rytualna śmierć świni

Zapoznając się z historią świni warto sięgnąć do przykładów z nieco dalszego kręgu kulturowego. W Papui zabijanie i spożywanie świń pełni ważną funkcję obrzędową. Wioski plemienia Huli wypełnione są biegającymi dziećmi i prosiakami. Świnki śpią razem z kobietami i ich potomstwem. Kobiety często noszą warchlaki w chustach, tak jak zazwyczaj robią to z niemowlętami. Na co dzień traktowane jak członek rodziny, pielęgnowane i chowane razem z dziećmi, w momentach przełomowych dla społeczności są masowo uśmiercane i rytualnie przyrządzane razem z warzywami. 

Najdroższa szynka

Obecnie świnie podawane są na świecie na różne sposoby. Najdroższą i najbardziej skrupulatnie przyrządzaną szynką jest hiszpański przysmak jamòn Iberio de bellota. Udziec czarnych świń iberyjskich posypany gruboziarnistą solą przechowuje się i suszy nawet do trzech lat. Pleśniowy osad nadaje mu charakterystyczny smak. Zwierzęta, z których produkuje się przysmak, są żywione tylko zbożem i żołędziami, co poprawia jakość i smak mięsa. Z tych samych powodów dba się o ich kondycję fizyczną. Za przyrządzony w taki sposób udziec płaci się nawet do 1800 funtów.